Dẫn dắt chuyên môn bằng hiểu biết và khả năng lựa chọn
Người phụ trách kỹ thuật không cần biết sâu hơn mọi chuyên gia ở mọi lĩnh vực. Họ cần hiểu đủ để đặt câu hỏi đúng, nhận ra rủi ro, mời đúng người và kiểm soát các quyết định ảnh hưởng đến toàn hệ thống.
Lập bản đồ điều mình cần biết
Liệt kê các lĩnh vực nhóm đang phụ trách, công cụ đang dùng, dữ liệu đầu vào và các điểm giao tiếp. Hỏi người trực tiếp làm: “Để hiểu phần việc này, tôi cần nắm những nguyên tắc và giới hạn nào?” Phân biệt kiến thức cần tự hiểu với phần cần chuyên gia thẩm tra hoặc quyết định.
Có thể tham gia một nhiệm vụ thực tế để giữ liên hệ với công việc, nhưng tránh tự giữ đầu việc nằm trên đường găng nếu thường xuyên bị gián đoạn bởi trách nhiệm quản lý. Người lãnh đạo giỏi chuyên môn không nên trở thành điểm chờ duy nhất của nhóm.
Chọn công nghệ theo nhu cầu và chi phí vòng đời
Đừng chọn phần mềm, nền tảng dữ liệu hoặc công cụ BIM chỉ vì đang được nhắc nhiều. Xác định nhu cầu, khả năng tương thích, năng lực đội ngũ, chi phí sử dụng và hỗ trợ, quyền sở hữu dữ liệu, điều kiện xuất dữ liệu và phương án khi đổi nhà cung cấp.
Có thể quản lý danh sách công nghệ theo bốn trạng thái: đang tìm hiểu; thử có kiểm soát; được chấp nhận sử dụng; hạn chế hoặc chuẩn bị thay thế. Mỗi trạng thái cần lý do và người phụ trách. “Đã mua” không có nghĩa là “đã phù hợp”, còn “được giới thiệu” không có nghĩa là “đã được phép dùng trong mọi công việc”.
Kiến trúc là các quyết định khó đổi
Với hệ thống số, kiến trúc liên quan đến cách chia thành phần, lưu dữ liệu, tích hợp và bảo vệ truy cập. Thu thập yêu cầu trước khi thiết kế: ai sử dụng, dữ liệu nào quan trọng, quy mô, thời gian đáp ứng, điều kiện mất mạng và cách vận hành.
Tổ chức rà soát bằng kịch bản cụ thể: một người nghỉ việc; đường truyền gián đoạn; cần chuyển dữ liệu; một thành phần ngừng hoạt động. Ghi phương án, đánh đổi và lý do lựa chọn. Khi thay đổi quy mô hoặc nhu cầu, xem lại các giả định cũ và có kế hoạch chuyển đổi từng bước.
Các nguyên tắc tổ chức và rà soát quyết định có thể gợi mở cho phối hợp kỹ thuật xây dựng. Tuy nhiên, kiến trúc phần mềm không phải kiến trúc công trình, và cẩm nang này không cung cấp chỉ dẫn tính toán, thiết kế hoặc thay thế hồ sơ được duyệt.
Chất lượng mã nguồn và nợ kỹ thuật
Nếu đơn vị tự phát triển công cụ, mã nguồn cần dễ đọc, có cấu trúc rõ và có thể kiểm tra. Quy ước đặt tên, tách trách nhiệm, rà soát đồng nghiệp và sửa những điểm khó hiểu giúp giảm chi phí bảo trì. Không đánh giá người viết bằng số dòng mã.
Tái cấu trúc là cải thiện cấu trúc bên trong khi vẫn giữ hành vi dự kiến. Cần có kiểm tra đủ để phát hiện thay đổi ngoài ý muốn và giới hạn phạm vi sửa. Không gộp một đợt cải tổ lớn với nhiều chức năng mới đến mức khó xác định nguyên nhân khi xảy ra lỗi.
Nợ kỹ thuật là những lựa chọn hoặc phần việc cấu trúc còn tồn tại khiến phát triển và vận hành về sau tốn kém hơn. Nó khác lỗi đang xảy ra và khác chức năng mới chưa làm. Ghi khoản nợ, tác động, chi phí trì hoãn và hướng xử lý. Có thể chấp nhận một đánh đổi có kiểm soát, nhưng cần biết ai đồng ý và khi nào xem lại.
Bài tập cho người phụ trách
Chọn một công cụ quan trọng. Viết một trang về người sử dụng, dữ liệu, đầu mối vận hành, điểm phụ thuộc và rủi ro khi người am hiểu nhất vắng mặt. Từ đó chọn việc cải thiện nhỏ nhưng có ích: bổ sung hướng dẫn, thêm người thay thế hoặc kiểm tra khả năng xuất dữ liệu. Đánh giá bằng khả năng vận hành thực, không chỉ bằng tài liệu đã hoàn thành.
