Giữ sự tỉnh táo và học từ công việc
Năng lực chuyên môn giúp nhận ra vấn đề. Khả năng hiểu mình và hiểu người khác giúp đưa vấn đề ra trao đổi theo cách còn có thể hợp tác. Đây là kỹ năng cần luyện trong công việc hằng ngày, không phải yêu cầu ai cũng phải luôn vui vẻ hoặc không được bộc lộ khó khăn.
Nhận biết cảm xúc trước khi phản ứng
Khi bị giục hoặc bị phê bình, hãy phân biệt ba điều: chuyện gì đã xảy ra; mình đang cảm thấy gì; mình định làm gì. “Tôi đang bực vì chưa nhận được thông tin đã hẹn” rõ hơn “bên kia coi thường tôi”. Cảm xúc cho biết điều mình đang quan tâm, nhưng chưa đủ để kết luận động cơ của người khác.
Có thể tạm dừng cuộc trao đổi để kiểm tra hồ sơ hoặc thống nhất thời điểm quay lại. Nếu cần xử lý ngay một nguy cơ hiện hữu, ưu tiên hành động bảo đảm an toàn theo quy trình và thẩm quyền, sau đó mới phân tích cách giao tiếp.
Trong quản lý, đừng coi im lặng là đồng ý. Nhân viên mới, người làm việc với cấp trên nhiều tuổi hoặc người đang chịu sức ép có thể chưa sẵn sàng phản biện trước đám đông. Có thể mời họ góp ý bằng văn bản hoặc trao đổi riêng. Không tự chẩn đoán trạng thái tâm lý từ một biểu hiện đơn lẻ.
Tôn trọng khác biệt, dùng cùng chuẩn công việc
Một tập thể có thể khác nhau về tuổi, giới, vùng miền, hoàn cảnh, nền tảng đào tạo và cách diễn đạt. Những khác biệt ấy có thể giúp nhìn ra điểm mù, nhưng cũng dễ dẫn đến hiểu nhầm. Đánh giá bằng yêu cầu công việc, hành vi và bằng chứng; tránh suy năng lực từ giọng nói, quê quán hoặc mức độ hoạt ngôn.
Tôn trọng kinh nghiệm của người đi trước và tạo chỗ cho cách làm mới cùng tồn tại. Người quản lý cần làm rõ tiêu chuẩn chung, quyền nêu ý kiến và cách giải quyết bất đồng. Hòa đồng không có nghĩa là mọi người phải có cùng tính cách hoặc tham gia mọi hoạt động ngoài giờ.
Chọn cách quản lý theo tình huống
Người mới có thể cần chỉ dẫn và mẫu rõ. Người đã biết việc cần phản hồi và không gian tự chủ. Việc rủi ro cao cần điểm kiểm soát chặt hơn dù người thực hiện có kinh nghiệm. Không gắn cố định một người với nhãn “phải cầm tay chỉ việc” hoặc “hoàn toàn tự làm được”; xem lại khi nhiệm vụ thay đổi.
Học theo khoảng thiếu thực tế
Chọn một tình huống từng xử lý chưa tốt hoặc một trách nhiệm sắp nhận. Xác định kiến thức, kỹ năng còn thiếu và sản phẩm chứng minh đã học được. “Học về quản lý” quá rộng; “tự lập và giải thích được ma trận năng lực của tổ” cụ thể hơn.
Kết hợp đọc, quan sát người có kinh nghiệm, làm thử trong phạm vi phù hợp và nhận phản hồi. Người hướng dẫn có thể hỗ trợ kế hoạch; việc học và thực hành vẫn thuộc trách nhiệm của người học.
Tạo thói quen nhỏ, rút kinh nghiệm đều
Thói quen gắn với tín hiệu và môi trường. Muốn kiểm tra phiên bản trước khi dùng bản vẽ, hãy đặt bước xác nhận ngay tại nơi nhận hồ sơ, thay vì chỉ nhắc “mọi người nhớ cẩn thận”. Bắt đầu bằng hành động nhỏ, dễ thực hiện, có cách theo dõi. Khi bỏ lỡ, tìm nguyên nhân và khôi phục nhịp, không kết luận mình thiếu ý chí.
Cuối tuần dành một khoảng ngắn ghi lại: việc nào tốt; điều gì góp phần; việc nào cần đổi; lần sau sẽ làm gì khác. Rà cả thành công để biết cách lặp lại. Một ghi chép chỉ có giá trị khi dẫn đến thay đổi có thể kiểm tra, chẳng hạn thêm một mục vào danh mục kiểm tra hoặc sửa cách giao việc.
