Ra quyết định có căn cứ trong điều kiện chưa đủ thông tin
Quản lý dự án hiếm khi được chờ đến lúc mọi dữ kiện đều rõ. Vấn đề là nhận ra thông tin nào đã đủ để hành động, thông tin nào còn thiếu và ai có quyền chấp nhận phần rủi ro còn lại.
Nhìn vấn đề trước khi chọn phương án
Viết vấn đề bằng một câu có thể kiểm chứng. “Đội làm việc thiếu trách nhiệm” là nhận xét về con người. “Ba hồ sơ liên tiếp bị trả vì dùng bản vẽ cũ” là hiện tượng cần tìm nguyên nhân. Cách mô tả thứ hai mở ra nhiều hướng xử lý: sửa nơi lưu hồ sơ, kiểm soát phát hành, hướng dẫn người dùng hoặc điều chỉnh khâu rà soát.
Tách dữ kiện, giả định và điều mong muốn. Một ý kiến được nhắc lại nhiều lần chưa trở thành dữ kiện. Ghi nguồn và ngày của thông tin quan trọng để người khác có thể kiểm tra.
Quy trình quyết định vừa đủ
- Xác định kết quả cần đạt và giới hạn không được vượt.
- Nêu ít nhất các phương án thực tế, kể cả giữ nguyên hiện trạng nếu phù hợp.
- So sánh tác động đến an toàn, chất lượng, tiến độ, chi phí và khả năng vận hành.
- Tìm dữ kiện có thể làm thay đổi lựa chọn; ưu tiên xác minh dữ kiện ấy.
- Chốt người có quyền quyết định, người thực hiện và thời điểm xem lại.
Quyết định dễ đảo ngược thường có thể thử trong phạm vi nhỏ. Quyết định khó đảo ngược cần mức kiểm chứng và phê duyệt tương xứng. Một phép thử nhỏ vẫn phải nằm trong điều kiện an toàn, phạm vi cho phép và quyền hạn của người tổ chức.
Tránh ba lối nghĩ dễ mắc
Bám vào ý kiến ban đầu: đã thích một phương án nên chỉ tìm dữ kiện ủng hộ. Hãy hỏi người khác điều gì có thể khiến phương án thất bại.
Tiếc công đã bỏ ra: tiếp tục một cách làm vì đã đầu tư nhiều. Khi xem xét bước tiếp theo, so sánh chi phí và lợi ích tương lai; phần đã chi không tự chứng minh việc tiếp tục là hợp lý.
Nể người có kinh nghiệm: kinh nghiệm rất đáng quý, nhưng cần biết điều kiện áp dụng có còn giống trước. Mời người có kinh nghiệm cùng kiểm tra giả định thay vì buộc họ phải bảo vệ ý kiến cũ.
Tư duy chiến lược ở từng cấp
Lãnh đạo xem xét hướng phát triển doanh nghiệp và năng lực cần xây dựng. Trưởng bộ phận xem xét cách phục vụ danh mục dự án. Chỉ huy trưởng dự kiến nguồn lực, mặt bằng và điểm nghẽn của các giai đoạn. Kỹ sư nhìn trước đầu vào cần cho phần việc kế tiếp. Chiến lược chỉ hữu ích khi giúp lựa chọn việc nên làm và việc cần từ chối hôm nay.
Lập một vài kịch bản: diễn biến thuận lợi, diễn biến dự kiến và diễn biến bất lợi. Với mỗi kịch bản, ghi dấu hiệu nhận biết và hành động tương ứng. Không biến kịch bản thành lời dự báo chắc chắn.
Ví dụ trao đổi khi còn bất đồng
Giả sử hai phương án tổ chức mặt bằng có ưu điểm khác nhau. Cuộc họp nên bắt đầu từ điều kiện chung: lối vận chuyển, khu vực cấm, trình tự thi công và giới hạn đã được duyệt. Sau đó so sánh hai phương án bằng cùng tiêu chí. Nếu thiếu số liệu, giao người đo hoặc xác minh, ấn định thời điểm chốt; tránh kết thúc bằng “các bên tiếp tục nghiên cứu”.
Mẫu nhật ký quyết định
Ghi ngắn: vấn đề; phương án đã cân nhắc; căn cứ; giả định; người chốt; điều kiện phải xem lại. Khi kết quả không như mong muốn, dùng nhật ký để phân biệt quyết định thiếu căn cứ với quyết định hợp lý nhưng gặp diễn biến bất lợi. Cách nhìn này giúp rút kinh nghiệm mà không quy mọi sai lệch thành lỗi cá nhân.
